Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hiểu về máy công trình & hệ thống

Cấu tạo máy xúc: 3 khối chính và cách phối hợp

Bộ ruột bơm thủy lực JIC tháo rời: block xy lanh, piston, mặt chà, đĩa gương, cốt bơm và hộp JIC

Trả lời nhanh

Cấu tạo máy xúc gồm ba khối: khối trên (cabin, động cơ, bơm), khối dưới (gầm và hệ thống di chuyển) và bộ công tác (cần, tay, gầu). Khối trên sinh lực, khối dưới đỡ và di chuyển, bộ công tác đào. Hiểu ba khối này phối hợp thế nào giúp bạn chẩn đoán nhanh và chọn phụ tùng đúng.

Cấu tạo máy xúc chia thành ba khối lớn: khối trên, khối dưới và bộ công tác. Khối trên mang cabin, động cơ diesel và bơm thủy lực. Khối dưới là gầm cùng hệ thống di chuyển. Bộ công tác gồm cần, tay và gầu. Nắm được ba khối này phối hợp thế nào là nền tảng để bạn đọc bệnh máy và chọn phụ tùng cho đúng.

Cấu tạo máy xúc gồm những khối nào?

Một máy xúc gầu ngược tiêu chuẩn có ba khối. Khối trên xoay được trên mâm xoay. Khối dưới đứng yên, đỡ toàn bộ trọng lượng máy. Bộ công tác gắn ở phía trước khối trên và làm phần đào bới. Ba khối nối với nhau bằng dầu thủy lực và các khớp cơ khí. Khi bạn nhìn máy theo ba khối này, mọi hỏng hóc đều có địa chỉ rõ ràng.

Khối trên làm nhiệm vụ gì?

Khối trên là phần xoay tròn khi bạn quay toa. Nó chứa nguồn sinh lực và bộ phận điều khiển. Động cơ, bơm, thùng dầu, két làm mát và cabin đều nằm ở đây. Đối trọng phía sau giữ máy cân bằng khi gầu mang tải nặng. Nếu khối trên yếu, cả máy chậm và thiếu lực, dù gầm còn tốt.

Cabin và khu vực điều khiển

Cabin là nơi thợ lái ngồi và ra lệnh cho máy. Trong cabin có hai cần điều khiển, bàn đạp di chuyển và các công tắc. Mỗi cử động của cần được biến thành tín hiệu dầu hoặc điện. Tín hiệu này đi tới van phân phối để mở đường dầu. Cabin đời mới còn có màn hình báo lỗi, giúp thợ khoanh vùng bệnh nhanh hơn.

Động cơ diesel là trái tim của máy

Động cơ diesel sinh ra công suất kéo bơm thủy lực. Nó không trực tiếp làm gầu đào, mà quay bơm để tạo dòng dầu. Khi động cơ nổ đều, bạn nghe tiếng máy chắc và khói sạch. Khi có tải, tiếng máy trầm xuống nhưng không được lịm hẳn. Nếu máy khựng, hụt hơi hoặc khói đen khi đào, thường là dấu hiệu động cơ và bơm không ăn khớp về lực.

Bơm thủy lực biến sức thành dòng dầu

Bơm thủy lực là bộ phận quan trọng bậc nhất trên khối trên. Nó nhận trục quay từ động cơ và đẩy dầu đi với áp suất cao. Phần lớn máy xúc dùng bơm piston lệch tâm, họ K3V hoặc K5V là quen thuộc ở Việt Nam. Ruột bơm gồm nhiều piston nhỏ chạy trên một đĩa nghiêng. Đĩa nghiêng càng nhiều, lưu lượng dầu càng lớn và máy đào càng mạnh. Khi ruột bơm mòn, bạn thấy máy yếu dần, nóng dầu nhanh và có tiếng rít lạ. Đây cũng là chỗ hay phải thay phụ tùng bơm thủy lực nhất sau nhiều năm chạy.

Van phân phối và bộ điều tiết

Van phân phối là ngã tư của dòng dầu. Nó quyết định dầu chảy tới xy-lanh nào, mô tơ nào và theo hướng nào. Bộ điều tiết gắn trên bơm, điều chỉnh lưu lượng theo tải thực tế. Nhờ nó, máy không phí dầu khi chạy nhẹ và dồn lực khi đào nặng. Van và bộ điều tiết hỏng thường gây ra hiện tượng máy giật, chậm phản ứng hoặc mất phối hợp giữa các động tác.

Mô tơ quay toa và mâm xoay

Mô tơ quay toa làm cả khối trên xoay quanh trục đứng. Nó ăn khớp với vành răng trên mâm xoay. Mâm xoay là ổ bi lớn nối khối trên với khối dưới, chịu cả lực xoay lẫn lực nghiêng. Khi mâm xoay rơ, bạn nghe tiếng kêu cục cục lúc bắt đầu và dừng quay toa. Bên trong mâm và các cụm quay có nhiều vòng bi chịu tải nặng cần đúng chuẩn.

Khối dưới là nền đứng của máy

Khối dưới, hay gầm, đỡ toàn bộ trọng lượng và truyền lực xuống đất. Nó gồm khung gầm chữ X, hai dải xích và cụm di chuyển hai bên. Khối dưới không xoay, nhưng nó cho máy tiến, lùi và bẻ lái. Một gầm khỏe giúp máy đứng vững khi gầu với xa. Muốn hiểu sâu phần này, bạn nên đọc thêm về hệ thống di chuyển máy xúc.

Hệ thống di chuyển: xích, bánh và con lăn

Dải xích là phần tiếp đất, gồm nhiều mắt xích nối bằng chốt và bạc. Bánh dẫn động phía sau kéo xích, bánh căng phía trước giữ xích thẳng. Con lăn dưới đỡ trọng lượng, con lăn trên đỡ đoạn xích hồi. Khi bạc và chốt mòn, xích giãn ra và hay tuột khi quay gấp. Nghe tiếng lạo xạo khô khi di chuyển là dấu hiệu con lăn hoặc bạc đã tới hạn.

Mô tơ di chuyển và hộp số cuối

Mỗi bên gầm có một mô tơ thủy lực di chuyển và một hộp số cuối. Mô tơ biến dầu áp cao thành lực quay. Hộp số cuối giảm tốc và tăng mô-men để kéo cả máy. Vì mỗi bên độc lập, máy bẻ lái bằng cách cho hai bên chạy khác tốc độ. Nếu một bên yếu, máy đi vẹo và ăn lái sang một phía.

Bộ công tác: cần, tay và gầu

Bộ công tác là phần đào bới trực tiếp. Cần là đoạn lớn gắn vào khối trên. Tay gầu nối tiếp cần, vươn xa và gập lại. Gầu ở cuối, mang răng để cắm vào đất. Ba đoạn này gập duỗi nhờ các xy-lanh thủy lực, tạo ra tầm với và độ sâu đào.

Xy-lanh thủy lực là cơ bắp của bộ công tác

Xy-lanh thủy lực biến áp suất dầu thành lực đẩy thẳng. Dầu vào một đầu đẩy piston ra, vào đầu kia kéo piston về. Mỗi động tác nâng cần, co tay hay hất gầu đều do một hoặc hai xy-lanh đảm nhận. Khi phớt trong xy-lanh chai cứng, dầu rò qua và cần bị tụt từ từ khi đứng yên. Ty xy-lanh xước hay bị gỉ sẽ cào rách phớt và làm chảy dầu ra ngoài.

Các khối phối hợp với nhau ra sao?

Ba khối chạy như một dây chuyền lực. Động cơ quay bơm, bơm đẩy dầu, van chia dầu tới nơi cần. Dầu tới xy-lanh thì bộ công tác đào; dầu tới mô tơ thì máy di chuyển hoặc quay toa. Bộ điều tiết cân lại lưu lượng để nhiều động tác cùng chạy mà không giành hết dầu của nhau. Hiểu chuỗi này, bạn sẽ biết một triệu chứng bắt nguồn từ khối nào.

Đường dầu thủy lực đi như thế nào?

Dầu bắt đầu từ thùng, qua lọc, rồi vào bơm. Bơm nén dầu và đẩy lên van phân phối. Từ van, dầu tỏa ra các xy-lanh và mô tơ theo lệnh của thợ lái. Dầu hồi chảy về, qua két làm mát và lọc, rồi trở lại thùng. Vòng tuần hoàn này lặp lại liên tục suốt ca làm, nên chất lượng dầu và lọc quyết định tuổi thọ cả hệ.

Làm việc nặng còn sinh ra nhiệt lớn trong dầu và nước làm mát, nên hệ có thêm phần giải nhiệt đi kèm. Két nước hạ nhiệt động cơ, két dầu hạ nhiệt dầu thủy lực, quạt và luồng gió giữ hai két này mát. Lọc dầu giữ lại mạt kim loại và cặn bẩn trước khi chúng vào bơm. Két bẩn hay lọc nghẹt làm dầu nóng nhanh, và dầu nóng thì bơm mòn nhanh theo, nên nhiều thợ coi đây là khâu cần để mắt hằng ngày.

Bảng tóm tắt ba khối và bộ phận chính

Khối Bộ phận chính Nhiệm vụ
Khối trên Động cơ, bơm, van, cabin, đối trọng Sinh lực, điều khiển, quay toa
Khối dưới Khung gầm, xích, con lăn, mô tơ di chuyển Đỡ tải, di chuyển, giữ thăng bằng
Bộ công tác Cần, tay, gầu, xy-lanh Đào, xúc, đổ đất

Dấu hiệu hao mòn theo từng khối

Mỗi khối có kiểu xuống cấp riêng, và học đọc chúng giúp bạn ra quyết định sớm.

  1. Khối trên: máy yếu lực, nóng dầu, có tiếng rít ở bơm.
  2. Khối dưới: xích giãn, tuột xích khi quay, tiếng lạo xạo con lăn.
  3. Bộ công tác: cần tụt khi đứng yên, chảy dầu ở ty xy-lanh, rơ ở các chốt.

Khi đọc được cả ba nhóm này, bạn biết nên sờ tới khối nào trước và cần loại phụ tùng cơ giới nào để chuẩn bị.

Chọn phụ tùng thay thế cho từng khối

Chọn đúng phụ tùng theo khối giúp máy chạy bền và ít lặp lỗi. Với bơm, ruột bơm, van, bộ điều tiết, mô tơ và xy-lanh thủy lực, chúng tôi ưu tiên hàng của JIC Hydraulics: vật liệu và độ chính xác gia công tốt, độ bền cao và có bảo hành rõ ràng, nên máy giữ lực lâu hơn. Với sin phớt, hàng PET Seals chịu nhiệt và chịu ép tốt, giúp xy-lanh kín và bớt tụt cần. Với vòng bi và bạc ở mâm xoay hay con lăn, bạc ZVL Slovakia cho độ bền và độ ổn định đáng tin. Chọn theo chất lượng thật, không chạy theo cái rẻ nhất, thì tổng chi phí về lâu dài mới thấp.

Hàng chính hãng hay hàng thay thế?

Câu trả lời tùy đời máy, tùy mức độ làm việc và tùy ngân sách. Hàng chính hãng cho độ khớp cao và yên tâm, nhưng giá và thời gian chờ thường cao hơn. Hàng thay thế chất lượng tốt có thể tương đương ở nhiều chi tiết, với giá dễ chịu hơn. Giá cả dao động theo tình trạng máy và nguồn hàng, nên bạn nên hỏi kỹ trước khi quyết. Điều quan trọng là chọn nhà cung cấp minh bạch về nguồn gốc và bảo hành.

Bảo dưỡng theo cụm để máy bền lâu

Bảo dưỡng theo cụm hiệu quả hơn là chờ hỏng mới sửa. Thay dầu và lọc đúng cữ giữ cho bơm và van sạch. Căng xích đúng và bơm mỡ đầy đủ kéo dài tuổi gầm. Kiểm tra ty và phớt xy-lanh giúp bộ công tác không tụt. Ghi lại giờ máy và việc đã làm, bạn sẽ đoán trước được cụm nào sắp tới hạn.

Vì sao nên hiểu cấu tạo trước khi sửa?

Hiểu cấu tạo giúp bạn không thay nhầm và không tháo thừa. Một triệu chứng như máy yếu có thể do bơm, do van, hoặc do lọc nghẹt. Nếu biết chuỗi lực đi từ đâu tới đâu, bạn kiểm tra theo thứ tự hợp lý. Tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất như Komatsu mô tả rõ từng cụm và quy trình kiểm tra. Đối chiếu với tài liệu gốc luôn an toàn hơn là đoán mò.

Máy xúc đứng ở đâu trong họ máy công trình?

Máy xúc chỉ là một thành viên trong họ máy công trình lớn. Máy ủi, máy san, xe lu hay máy đào bánh lốp đều có logic khối tương tự. Khi bạn hiểu ba khối của máy xúc, bạn dễ đọc các máy khác hơn. Bạn có thể xem thêm các loại máy công trình để so sánh. Càng nắm bức tranh chung, bạn càng chọn phụ tùng và cách vận hành hợp lý.

Kết và bước tiếp theo

Cấu tạo máy xúc không rối như vẻ ngoài, nếu bạn chia nó thành ba khối và theo dòng lực. Khối trên sinh lực, khối dưới đỡ và di chuyển, bộ công tác đào. Nắm chuỗi phối hợp này, bạn chẩn đoán nhanh và thay phụ tùng đúng chỗ. Nếu cần tư vấn phụ tùng cho từng cụm, hãy xem trang phụ tùng cơ giới của chúng tôi hoặc gọi cho đội kỹ thuật để được hỗ trợ.

Điểm chính

  • Cấu tạo máy xúc chia thành ba khối: khối trên, khối dưới và bộ công tác.
  • Khối trên sinh lực với động cơ, bơm và van; đối trọng giữ thăng bằng.
  • Khối dưới đỡ tải và di chuyển nhờ xích, con lăn và mô tơ di chuyển.
  • Bộ công tác đào nhờ cần, tay, gầu và các xy-lanh thủy lực.
  • Các khối phối hợp qua dòng dầu: động cơ quay bơm, van chia dầu tới nơi cần.
  • Chọn phụ tùng theo chất lượng thật giúp giảm tổng chi phí về lâu dài.

Người viết

Phạm Đức Thắng

Phạm Đức Thắng chuyên phần gầm, xích và hệ thống di chuyển, quay toa của máy xúc. Anh viết về cấu tạo hệ thống, mô tơ di chuyển và quay toa, cùng cách bảo vệ bộ gầm khỏi hao mòn.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Cấu tạo máy xúc gồm mấy khối chính?

Máy xúc có ba khối chính: khối trên, khối dưới và bộ công tác. Khối trên mang động cơ, bơm và cabin; khối dưới là gầm và hệ thống di chuyển; bộ công tác gồm cần, tay và gầu.

Bơm thủy lực nằm ở khối nào?

Bơm thủy lực nằm ở khối trên, nhận trục quay từ động cơ diesel. Nó đẩy dầu áp cao tới van phân phối để nuôi mọi động tác của máy.

Vì sao nên hiểu cấu tạo trước khi sửa máy?

Hiểu cấu tạo giúp bạn kiểm tra theo đúng chuỗi lực và không thay nhầm bộ phận. Một triệu chứng như máy yếu có thể do bơm, do van hoặc do lọc nghẹt, nên biết cấu tạo giúp khoanh vùng nhanh.

Ba khối của máy xúc phối hợp ra sao?

Động cơ quay bơm, bơm đẩy dầu, van chia dầu tới xy-lanh hoặc mô tơ. Dầu tới bộ công tác thì máy đào, dầu tới mô tơ thì máy di chuyển hoặc quay toa.

Nên chọn phụ tùng thủy lực loại nào cho bền?

Với bơm, van, mô tơ và xy-lanh thủy lực, chúng tôi ưu tiên JIC Hydraulics nhờ vật liệu tốt, gia công chuẩn và bảo hành rõ ràng. Phớt nên dùng PET Seals, còn vòng bi và bạc nên chọn ZVL để giữ độ bền.

Bài viết liên quan

Phụ tùng gầm máy xúc: xích, bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng, lò xo căng xích, gầu và răng gầuHiểu về máy công trình & hệ thống

Thiết bị công tác thủy lực trên máy xúc: 6 loại thường dùng

Sáu loại thiết bị công tác thủy lực thường gặp trên máy xúc — gầu, búa, kìm, đầu cắt, khoan, khớp nối nhanh — và đường dầu, van, lưu lượng mỗi loại cần để chạy đúng.

Phạm Đức Thắng20 phút
Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tếHiểu về máy công trình & hệ thống

Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tế

Phân loại máy xúc theo bốn nhóm cỡ — mini, midi, cỡ tiêu chuẩn 20 tấn và cỡ lớn — theo vai trò thực tế, và cách cỡ máy đổi hệ thủy lực cùng phụ tùng hao mòn.

Phạm Đức Thắng15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá