Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hệ thống thủy lực & bơm

Cách kiểm tra áp suất bơm thủy lực đúng chuẩn: 7 bước an toàn

Hai bơm piston thủy lực: một bơm sơn vàng và một bơm đôi sơn đỏ, nhìn từ phía trục

Trả lời nhanh

Kiểm tra áp suất bơm thủy lực bắt đầu bằng việc đấu đồng hồ vào đúng cổng áp chính, rồi đọc áp khi không tải và khi có tải. Bạn so số đo với dấu hiệu máy yếu để biết lỗi nằm ở bơm hay ở phần sau bơm. Nếu áp lên đủ mà máy vẫn yếu, hãy chuyển hướng kiểm tra khỏi bơm thay vì vội tháo.

Kiểm tra áp suất bơm thủy lực là bước đầu tiên khi máy có dấu hiệu yếu, chậm hoặc mất lực. Việc này giúp bạn biết bơm còn tạo đủ áp hay không, thay vì đoán mò rồi thay phụ tùng nhầm. Trong bài này, tôi hướng dẫn cách đo áp an toàn: chọn điểm đấu đồng hồ, đọc áp khi không tải và có tải, rồi so số đo với các dấu hiệu máy yếu ngoài hiện trường. Không có con số bar cố định ở đây, vì mỗi đời máy một khác; điều quan trọng là bạn đọc đúng xu hướng và so đúng chỗ.

Vì sao phải kiểm tra áp suất bơm thủy lực trước khi kết luận máy yếu

Nhiều chủ máy thấy gàu múc chậm là nghĩ ngay tới bơm hỏng. Thực tế, máy yếu có thể do van, do bộ điều tiết, do dầu nóng, hoặc do chính bơm. Đo áp giúp bạn khoanh vùng trước khi tháo bất cứ thứ gì.

Khi bạn có số đo áp trong tay, câu chuyện rõ hơn hẳn. Áp lên đủ mà máy vẫn yếu thì lỗi nằm sau bơm. Áp không lên thì mới quay lại nghi bơm. Nếu bạn còn phân vân giữa các triệu chứng, đọc thêm bài về bơm thủy lực yếu để nhận diện đúng dấu hiệu trước khi cầm đồng hồ.

Áp bơm chính là gì và nó nói lên điều gì

Áp bơm chính là áp lực dầu mà bơm tạo ra để đẩy toàn hệ thống làm việc. Đây là con số phản ánh sức khỏe cốt lõi của bơm và của van an toàn chính. Khi áp bơm chính tụt, mọi chuyển động của máy đều yếu theo.

Bạn nên hiểu áp bơm chính là một dải, không phải một điểm chết. Áp thay đổi theo tải, theo nhiệt độ dầu và theo cách bộ điều tiết làm việc. Vì vậy, khi đo, ta quan tâm tới cách áp phản ứng chứ không chỉ một con số duy nhất.

Chuẩn bị an toàn trước khi đo áp

Dầu thủy lực dưới áp cao có thể xuyên qua da và gây thương tích nặng. Trước khi tháo bất kỳ nút nào, hãy tắt máy, chờ hệ thống xả áp và để dầu nguội bớt. Đừng bao giờ dò rò rỉ bằng tay trần.

Chuẩn bị đủ đồ trước khi bắt đầu để không phải bỏ dở giữa chừng. Việc chuẩn bị gọn gàng cũng giúp bạn đọc số nhanh, tránh để máy nổ lâu vô ích.

  1. Đồng hồ áp suất đúng thang đo và còn chuẩn.
  2. Đầu nối, ống cao áp và ren chuyển phù hợp với cổng đo trên bơm.
  3. Giẻ sạch, khay hứng dầu và găng tay chịu dầu.
  4. Sổ tay hoặc điện thoại để ghi lại số đo từng bước.

Đồng hồ áp suất chọn loại nào cho đúng

Chọn đồng hồ có thang đo cao hơn áp làm việc dự kiến một khoảng an toàn. Thang quá thấp sẽ hỏng đồng hồ; thang quá cao thì kim nhích ít, khó đọc chính xác. Ưu tiên loại có dầu giảm chấn bên trong vì kim đỡ rung khi máy rung.

Đồng hồ phải còn hạn kiểm chuẩn thì số mới đáng tin. Một chiếc đồng hồ lệch sẽ khiến bạn kết luận sai và thay nhầm phụ tùng. Theo tài liệu kỹ thuật của Bosch Rexroth, thiết bị đo và điểm đo phải phù hợp với hệ thống thì kết quả mới có ý nghĩa.

Điểm đấu đồng hồ áp suất ở đâu trên bơm

Hầu hết bơm piston đời mới có sẵn cổng đo áp gần đường ra chính. Đây là chỗ đấu đồng hồ chuẩn nhất để đọc áp bơm chính. Nếu không chắc cổng nào, hãy tra sơ đồ đúng đời bơm thay vì đoán.

Ngoài cổng áp chính, còn có các cổng phụ liên quan tới tín hiệu điều khiển và bộ điều tiết. Đừng nhầm cổng tín hiệu với cổng áp chính, vì hai nơi cho hai con số rất khác nhau. Đấu sai chỗ là nguyên nhân phổ biến khiến người mới đọc số vô nghĩa.

Cách kiểm tra áp suất bơm thủy lực từng bước

Đây là phần cốt lõi. Làm chậm, làm chắc, và luôn quan sát máy trong lúc đo. Nếu thấy bất thường thì dừng ngay.

  1. Tắt máy, xả áp, rồi lắp đồng hồ vào cổng áp chính cho chặt.
  2. Nổ máy để garăng ti, cho dầu ấm lên tới nhiệt độ làm việc bình thường.
  3. Đọc áp khi không tải, ghi lại con số và cảm nhận độ ổn định của kim.
  4. Tạo tải từ từ bằng một thao tác giữ cữ, quan sát áp lên tới đâu.
  5. Nhả tải, xem áp tụt về nền ra sao rồi lặp lại vài lần cho chắc.

Ghi lại cả bốn thời điểm: nền không tải, lúc lên tải, đỉnh giữ cữ, và lúc nhả. Bốn con số này kể cho bạn câu chuyện đầy đủ hơn một lần đo đơn lẻ.

Đọc áp khi không tải nói lên điều gì?

Khi không tải, áp bơm chính thường nằm ở mức nền thấp, ổn định. Kim đứng yên hoặc chỉ dao động nhẹ là dấu hiệu tốt. Nếu kim rung mạnh ngay khi không tải, hãy nghi khí lọt vào hệ hoặc bộ điều tiết làm việc chập chờn.

Mức nền không tải còn cho biết bơm có bị rò trong hay không. Nếu nền cao bất thường, có thể van đang kẹt hoặc đường dầu bị nghẽn. Đây là lý do ta luôn đọc áp không tải trước khi tạo tải.

Đọc áp khi có tải và khi cắt tải

Khi bạn giữ một xi lanh tới cữ, bơm phải dồn áp lên tới ngưỡng van an toàn chính. Áp phải lên dứt khoát và giữ vững ở đỉnh. Lên chậm, lên không tới, hoặc lên rồi tụt dần đều là dấu hiệu cần chú ý.

Lúc nhả tải, áp phải rơi nhanh về nền không tải. Nếu áp rơi chậm hoặc chờn vờn, nghi bộ điều tiết hoặc van đang phản hồi kém. So sánh nhịp lên và nhịp xuống cho bạn nhiều thông tin hơn là chỉ nhìn con số đỉnh.

So sánh áp đo được với dấu hiệu máy yếu ngoài hiện trường

Số đo chỉ có nghĩa khi bạn ghép nó với cảm nhận thực tế của máy. Áp lên đủ mà gàu vẫn múc yếu thì lỗi thường nằm ở van phân phối, xi lanh hoặc phần tải chứ không phải bơm. Áp không lên mà máy yếu thì mới tập trung vào bơm và bộ điều tiết.

Hãy để ý các dấu hiệu quen thuộc: tiếng bơm rít khác thường, thân bơm nóng nhanh, máy đuối khi làm nhiều thao tác cùng lúc. Ghép những dấu hiệu này với số đo sẽ cho chẩn đoán chắc tay hơn. Bài bơm thủy lực yếu mô tả kỹ các dấu hiệu này để bạn đối chiếu.

Vai trò của bộ điều tiết bơm khi đo áp

Bộ điều tiết quyết định bơm đẩy nhiều hay ít dầu theo nhu cầu tải. Khi đo áp, nó chính là thứ điều khiển cách áp lên và giữ. Một bộ điều tiết mòn hoặc chỉnh sai sẽ khiến áp lên chậm hoặc không tới, dù ruột bơm còn tốt.

Vì vậy, trước khi kết tội ruột bơm, hãy soi kỹ bộ điều tiết. Nhiều ca máy yếu chỉ cần xử lý ở đây là xong. Nếu bạn cần thay, xem bộ điều tiết bơm đúng dòng để lắp cho khớp.

Khi kim đồng hồ rung hoặc dao động bất thường

Kim rung nhẹ theo nhịp máy là bình thường. Kim giật mạnh, nảy loạn hoặc dao động rộng thì không. Rung mạnh thường do khí lọt vào hệ, dầu thiếu, lọc nghẹt, hoặc bộ điều tiết phản hồi không đều.

Trước khi đổ lỗi cho bơm, hãy loại trừ những nguyên nhân đơn giản. Kiểm tra mức dầu, tình trạng lọc và các mối nối hút. Nhiều khi chỉ một đường hút hở khí đã đủ làm kim nhảy và máy đuối.

Áp lên chậm nguyên nhân thường gặp

Áp lên chậm nghĩa là bơm cần thời gian mới dồn đủ lực. Nguyên nhân hay gặp là bộ điều tiết đáp ứng chậm, dầu quá loãng khi nóng, hoặc ruột bơm bắt đầu rò trong. Lọc bẩn và đường hút hẹp cũng góp phần.

Cách phân biệt là quan sát cả khi dầu nguội và khi dầu nóng. Nếu lúc nguội áp lên khá mà nóng lên thì đuối, nghi rò trong tăng theo nhiệt. Đây là manh mối quan trọng cho bước kiểm tra sâu hơn.

Áp không lên tới ngưỡng kiểm tra theo thứ tự nào

Khi áp không lên tới ngưỡng mong đợi, đừng tháo bơm ngay. Hãy đi theo thứ tự từ dễ tới khó để không bỏ sót nguyên nhân rẻ tiền. Cách làm có kỷ luật giúp bạn tiết kiệm cả thời gian lẫn phụ tùng.

  1. Kiểm tra mức dầu, lọc và đường hút trước tiên.
  2. Soi van an toàn chính xem có kẹt hay chỉnh sai.
  3. Kiểm tra bộ điều tiết và tín hiệu điều khiển.
  4. Cuối cùng mới nghi tới ruột bơm bị mòn hoặc rò trong.

Nếu nghi van an toàn hoặc điểm đặt áp, hãy đọc thêm về chỉnh áp bơm thủy lực để hiểu cách hệ thống đặt ngưỡng trước khi động vào ốc chỉnh.

Nhiệt độ dầu ảnh hưởng thế nào tới số đo

Dầu nguội đặc hơn, dầu nóng loãng hơn, và điều này ảnh hưởng trực tiếp tới số đo. Đo lúc mới nổ máy sẽ khác đo khi dầu đã ấm đều. Muốn so sánh công bằng, luôn đo ở cùng một trạng thái nhiệt.

Nhiều ca máy chỉ yếu khi dầu nóng, lúc nguội thì vẫn khỏe. Đó thường là dấu hiệu rò trong tăng theo nhiệt độ. Vì vậy, ghi lại nhiệt độ vận hành khi đo giúp bạn đọc số đúng bối cảnh.

Bảng đối chiếu triệu chứng và hướng kiểm tra

Bảng dưới đây tóm tắt cách ghép triệu chứng với hướng kiểm tra. Đây là điểm khởi đầu, không phải kết luận cuối cùng. Luôn đối chiếu với cảm nhận thực tế của máy.

Triệu chứng khi đo Nghi ngờ đầu tiên Việc nên làm
Áp không tải cao bất thường Van kẹt, đường dầu nghẽn Soi van an toàn và đường về
Áp lên chậm Bộ điều tiết, rò trong theo nhiệt So đo lúc nguội và lúc nóng
Áp không lên tới ngưỡng Van an toàn, bộ điều tiết, ruột bơm Kiểm theo thứ tự từ dễ tới khó
Kim rung mạnh Khí lọt, lọc nghẹt, hở đường hút Kiểm mức dầu, lọc, mối hút
Áp đủ nhưng máy yếu Van phân phối, xi lanh, phần tải Chuyển hướng kiểm tra sau bơm

Những lỗi thường gặp khi tự đo áp

Lỗi phổ biến nhất là đấu nhầm cổng tín hiệu thay vì cổng áp chính. Kế đến là đo lúc dầu còn nguội rồi vội kết luận. Nhiều người cũng quên xả áp trước khi tháo nút, rất nguy hiểm.

Một lỗi âm thầm khác là dùng đồng hồ lệch chuẩn. Số sai dẫn tới quyết định sai, và bạn có thể thay cả cụm phụ tùng bơm thủy lực mà máy vẫn yếu như cũ. Đo đúng ngay từ đầu tiết kiệm rất nhiều tiền.

Khi nào cần tháo ruột bơm để kiểm tra sâu hơn

Chỉ tháo ruột bơm khi đã loại trừ hết van, lọc, đường hút và bộ điều tiết. Ruột bơm là phần đắt và khó, nên phải chắc chắn trước khi động vào. Dấu hiệu điển hình là áp đuối tăng dần theo nhiệt và bơm nóng nhanh bất thường.

Khi mở ra, hãy soi mặt van đĩa, piston và các bề mặt trượt xem có xước, rỗ hay mòn. Nếu ruột đã mòn tới mức rò trong nhiều, thay ruột bơm thủy lực đúng dòng thường là hướng đi hợp lý. Lắp lại phải sạch tuyệt đối vì bụi nhỏ cũng đủ phá bơm mới.

Hàng chính hãng và hàng thay thế khi phải đổi phụ tùng

Khi buộc phải thay, bạn sẽ đứng giữa hàng chính hãng và hàng thay thế. Hàng chính hãng cho độ khớp và tuổi thọ ổn định, giá cao hơn đáng kể. Hàng thay thế rẻ hơn nhưng chất lượng dao động theo tình trạng và nguồn hàng.

Không có lựa chọn đúng cho mọi trường hợp. Máy chạy nặng, làm liên tục thì nên ưu tiên độ bền; máy phụ, chạy nhẹ có thể cân nhắc phương án tiết kiệm. Điều quan trọng là biết rõ mình đang mua gì và từ nguồn nào.

Ghi chép số đo để theo dõi theo thời gian

Một lần đo cho bạn ảnh chụp; nhiều lần đo cho bạn xu hướng. Ghi lại số đo mỗi kỳ bảo dưỡng giúp bạn thấy bơm đang yếu dần hay vẫn ổn định. Xu hướng tụt áp đều đặn là cảnh báo sớm quý giá.

Không cần sổ sách cầu kỳ. Ghi ngày, nhiệt độ dầu, và bốn con số áp là đủ. Vài dòng ngắn hôm nay có thể giúp bạn tránh một ngày chết máy giữa công trường.

Khi nào nên gọi thợ chuyên bơm

Nếu bạn đã đo, đã loại trừ, mà vẫn chưa rõ nguyên nhân, đừng cố quá. Bơm piston đòi hỏi dụng cụ và kinh nghiệm chuyên sâu để tháo lắp đúng. Làm ẩu một lần có thể phá luôn cả cụm bơm.

Gọi thợ chuyên bơm khi cần đo sâu, khi phải chỉnh lại điểm đặt áp, hoặc khi phải mở ruột bơm. Một người có nghề sẽ đọc số nhanh và tránh cho bạn những sai lầm đắt giá. Biết giới hạn của mình cũng là một kỹ năng.

Chốt lại quy trình kiểm tra an toàn

Kiểm tra áp suất bơm thủy lực không khó nếu bạn làm đúng thứ tự và tôn trọng an toàn. Chọn đồng hồ chuẩn, đấu đúng cổng áp chính, đọc áp ở cả bốn thời điểm, rồi ghép số đo với dấu hiệu thực tế. Đừng vội tháo bơm khi chưa loại trừ van, lọc và bộ điều tiết.

Nếu sau khi đo bạn xác định cần thay linh kiện, hãy xem trước danh mục phụ tùng bơm thủy lực để chuẩn bị đúng dòng cho đời máy của mình. Đo đúng, thay đúng, máy bền lâu.

Điểm chính

  • Đo áp trước khi kết luận máy yếu để khoanh vùng lỗi, tránh thay nhầm phụ tùng.
  • Đấu đồng hồ vào đúng cổng áp chính, không nhầm với cổng tín hiệu điều khiển.
  • Đọc áp ở cả bốn thời điểm: nền không tải, lúc lên tải, đỉnh giữ cữ và lúc nhả.
  • Áp lên đủ mà máy vẫn yếu thì lỗi nằm sau bơm, không phải ở bơm.
  • Đo cùng một trạng thái nhiệt và đo cả lúc dầu nóng để lộ rò trong theo nhiệt.
  • Chỉ tháo ruột bơm sau khi đã loại trừ van, lọc, đường hút và bộ điều tiết.

Người viết

Trần Quốc Bảo

Trần Quốc Bảo phụ trách mảng bơm và ruột bơm thủy lực tại xưởng Việt Trung Hải. Anh trực tiếp đo áp, đại tu và thử tải bơm cho nhiều đời máy xúc, và viết về nguyên lý bơm, ruột bơm K3V cùng cách xử lý bơm yếu dựa trên ca thực tế tại xưởng.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Sản phẩm liên quan

Câu hỏi thường gặp

Kiểm tra áp suất bơm thủy lực cần những dụng cụ gì?

Bạn cần một đồng hồ áp suất đúng thang đo và còn hạn kiểm chuẩn, kèm đầu nối cùng ren chuyển hợp với cổng đo trên bơm. Thêm giẻ sạch, khay hứng dầu và găng tay chịu dầu để làm gọn và an toàn.

Đấu đồng hồ áp suất vào đâu để đọc áp bơm chính?

Hầu hết bơm piston đời mới có cổng đo áp gần đường ra chính, đó là chỗ chuẩn nhất để đọc áp bơm chính. Đừng nhầm cổng tín hiệu điều khiển với cổng áp chính vì hai nơi cho hai con số rất khác nhau.

Vì sao áp lên đủ mà máy vẫn yếu?

Khi áp bơm chính lên đủ mà gàu vẫn múc yếu, lỗi thường nằm sau bơm, như van phân phối, xi lanh hoặc phần tải. Lúc này bạn nên chuyển hướng kiểm tra khỏi bơm thay vì vội tháo ruột bơm.

Nên đo áp khi dầu nguội hay khi dầu nóng?

Dầu nguội đặc hơn còn dầu nóng loãng hơn, nên số đo hai trạng thái sẽ khác nhau. Hãy đo ở cùng một trạng thái nhiệt để so sánh công bằng, và đo cả lúc nóng nếu nghi rò trong tăng theo nhiệt.

Khi nào cần tháo ruột bơm để kiểm tra sâu hơn?

Chỉ tháo ruột bơm khi đã loại trừ hết van, lọc, đường hút và bộ điều tiết. Dấu hiệu điển hình là áp đuối tăng dần theo nhiệt và bơm nóng nhanh bất thường, khi đó mới mở ra soi mặt van đĩa và piston.

Bài viết liên quan

Van điện từ solenoid và cụm van pilot máy xúc kèm dây điệnHệ thống thủy lực & bơm

Van một chiều thủy lực: 5 dấu hiệu hỏng và cách kiểm tra

Van một chiều thủy lực giữ tải trên xy lanh bằng cách chặn dòng dầu ngược. Nhận biết 5 dấu hiệu hỏng, cách kiểm tra bằng cô lập và tắt máy, và phân biệt tụt do van hay do phớt xy lanh.

Trần Quốc Bảo15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá